PIN-PAN-PUNK

Sex Pistols Taldea 1977. urtean

Ikasle talde bat nireganatu zen taldean egin behar zuten lan baterako informazio bila. Niretzat “punk” zer zen jakin nahi zuten. Gezurra dirudien arren, laster berrogei urte beteko duen izen horrek nahiko osasuntsu dirau. Musika munduan entzuten da gehien bat “post-punk” edo “folk-punk” bezalako izendapenetan, baina Guggenheim museoan erakusketa egingo duen artista baten lana edo elastiko mota bat deskribatzeko ere erabil daiteke.                                                                                                           “Punk”.  Ziur aski, bere ahoskera, zuzena bezain bortitza, erabakigarria izan da horren ibilera luzea izateko. Bada, gero eta nekezago ikusten da “punk” itxurako tiporik -ikusi nuen azkena Londreseko  bota militarren denda baten atarian zegoen, gizon-iragarki gisa-, baina aldiz, egunkarietako gehigarrietan agertzen da maiz, orrazkera zein eleberria  izendatzeko.                                                                                                                                            Gazte talde horrek bultzaturik martxan jartzen da oroitzapenen makina: lehenengo berriak Star izeneko aldizkari ilun hartan 1977 aldera. Argazki ero horiek,  katu itxurazko emakumeak, kateorratzez jositako  aurpegiak… Gero prentsan agertutako lehenengo titularrak “Punk Talde bat jipoituabritainiar erreginaren kontra abesteagatik”, “Telebista izar bat kaleratua SexPixtols taldea elkarrizketatu ondoren”… Artikulu horiek irakurtzean nirekin eta nire belaunaldiarekin zerikusi zuzena zuen zerbaiten aurrean nengoela sentitzen nuen. Ausarta, zalapartatsua, umoretsua eta batez ere hurbila zen zerbait. Bazirudien -aleluia- edonork egin zezakeela bere rock taldea munduari bere egiak kantatzeko grina edukiz gero.   Punkaren urte hartan Ingalaterrara joan nintzen lanera, fruta biltzera. Asteburu pare bat besterik ez nituen Londresen igaro, baina aski izan zen gertatzen zenarekin haluzinatzeko. “Do it Yourself” iraultza nonahi zegoen ikusgai eta garaiko establishmentak ez zuen ezer ulertzen; ez ofizialak eta ez “alternatiboak”; hippy-kutsuko kontrakultura, salgaia besterik ez baitzen dagoeneko.                                                                                                                                               Urteak pasako ziren punka gureganatzeko, baina bertoko eragina ez zen txikia izango, hain zuzen. Bilboko “Vulpess” taldearen Me Gusta Ser Una Zorra (Gaur egun edozein “Sálvame” telesaiotan esaten diren baino askoz birao gutxiagorekin”) erabilia izan zen boterera heldu berri zen PSOEren telebista salatzeko. Estatuko fiskal orokorrak kereila kriminal bat jarri zien eta egunkari guztietan harrotu ziren hautsak neska haien alde edo kontra aritzeko. Gero, laurogeiko hamarkadan “punk”aren bertoko eztanda ezagutuko genuen Eskorbuto, Cicatriz, RIP, La Polla Records eta beste hainbaten eskutik. Baina agure zaharraren kontuetatik haratago, zer da zehatz-mehatz punk deritzogun hori?  Zertan datza -ezertan bada- beste mugimenduetatik bereizten duena?  Eman izan dituen fruituen arabera, agian frankotiratzaileak izan dira gehien nabarmendu direnak. Sex Pistols, Wendy O. Willyams, Riot Grrrl,  Vulpess, Eskorbuto, Porno Para Ricardo, Pussy Riot… denek ezagutu dute agintarien jazarpena eta legearen zigorra. Punkaren orrialderik esanguratsuenetan ez da masa-mugimendurik izan, ez teoria borobilik. Izan ere Wikipedian bertan, agerian geratzen dira elkarren kontrako ikuspuntuak, punka definitzeko orduan. Aukeratzekotan Greg Graffin-en, Bad Religion taldeko liderraren, hitzekin bat etorriko nintzateke:  Gizarteko oihartzunei zaien beldurraren aurkako etengabeko borroka da punka.
       

NADYAREN BEGIRADA

Nadezhda Tolokonnikova

Nadezhda Tolokonnikova du izena, Nadya Tolokno ezizenez ezaguna da bere herrialdean. Azaroaren 9an 23 urte bete zituen, hots Berlineko horma jausi zenean bi eguneko haurtxoa zen. Sobietar Batasuna, harentzat, etxeko kontuetan eta historia liburuetan agertzen den zerbait da. “The Guardian” egunkariaren arabera, Nadya da Pussy Riot taldearen buruzagia, gainerako partaideen norabidea aldatu zuena.

Bitxia da gero, bere aurpegia nolakoa den badakigu munduko aldizkaririk ospedunenen azaletan agertu delako, atxilotua izan zenetik. Ordura arte taldekide guztiak mozorrotuak agertzen ziren, kolorezko buru-berokiak jantzita, beren Putinen kontrako iragarri gabeko ekitaldietan.

Punk taldea sortu baino lehen, Nadyak ezagutzen zituen komisaria eta auzitegia, “Voina” izeneko kolektiboan zenbait ekintza politiko eta mediatiko  egiteagatik. Horietako batean Moskuko metroan emakume-poliziei musu emateagatik katigatu zuten.  Orain, bere taldekide Maria Alyokhinarekin batera bi urteko zigorra betetzen ari da “erlijio gorrotoak bultzatutako basakeriagatik”.

“Ez dugu zertan kezkatu - esaten zuen epaiketa hasi baino lehen- Putinen Polizia errepresiboak kartzelatzen bagaitu, beste bost, hamar, edo hamabost neskek kolorezko mozorroak jantziko dituzte boterearen kontrako borrokan jarraitzeko”.

“Punk” tankerako taldetzat jo dute eta haiek mugimendu horren eragina onartzen dute. Hala ere “punk” mugimenduan orain arte izandako eskandaluek bazuten nolabaiteko helburu komertziala. 1977an Sex Pistols taldeak erreginaren urrezko ezteien kontrako ekimenak antolatu zituenean bazegoen asmo politikoren bat, baina beren managerrak, Malcolm McLarenek onartzen zuenez, hasierako xedea taldea sustatzea zen, zirikatze kanpaina baten bidez.

Pistolsen kasuan, gurean Vulpess taldearekin gertatu zen bezala, eskandaluak ezusteko promozioa ekarri zien, baina, ostera, haien karreren bukaera eragin zuen.

Pussy Riotenak aldiz, zeharo nobedade bitxiak ekartzen dizkigu. Taldeak ez du diskorik saltzeko, ez abesti ezagunik. Munduan zehar ikus daitekeen “merchandising” guztia haien baimenik gabe mugitzen ari da eta dituzten lorpenak (horrela deitzerik badago) esparru politikoan leudeke: mundu mailako elkartasun mugimenduak, ospetsuen laguntza-deklarazioak, “Amnesty International”en babesa, kontzientzia presotzat hartuz… Elkarrizketetan kultura-maila aparta erakusten dute eta haien ausardiak, are gehiago emakumezkoak izanez, ez du parerik izan punk mugimenduan. 

Haien ekintzetan bandera gorria erakusten zuten, baina gero “Putin tirano hutsa da, Ipar Koreako presidentea bezala” esaten dute. Argi dago, baita ere, pentsaezina zatekeela honelako zerbait Sobietar garaian.

Nik behintzat, ez dakit noraino irits daitekeen horrelako zerbait, baina  Nadyaren begirada, munduan izan diren Kixote ameslari guztiena delakoan nago.