JAN!: AGUR LURTIARRAK

Zuzenean grabatua Santana 27 aretoan. Bilbon- Urriak. 2025
 

 Atenzioa eman dit Joseba Uribe-Echebarria Otaduy izeneko autorearen HARRAPATZEN BAZAITU (Zortziko) izenburu kezkagarria duen azal beldurgarriak. Orrialde bat irekitzen dut ausaz, eta bi paragraforekin dagoeneko susmatzen dut, gutxienez, interesatuko zaidala. Ez nabil oker. Egun pare batean fantasia, antropologia eta ikararen arteko istorio bat irakurtzen dut, baina baita espero ez nuen umore-kolpeetarako tartearekin ere. Zerbait aurreratuko dizut: 

Heriotza Sarara (Lapurdi) doa asmo gupidagabe batekin: Mattin izeneko bizilagun bat eramatea. Aurrera doa urduri, ia haserre, badakielako euskaldunekin egiten den topaketa bakoitza "borondateen arteko borroka" dela. Oinez doala, lilura eta nahasmen nahasketa batekin begiratzen die: herri gogor, burugogor hori, "berari ere eztabaidatzeko gai dena". Mattin egunero joaten den herriko tabernara iristean, Heriotza zain esertzen da. Orduan ustekabekoa gertatzen da: erruak hautsitako emakume batek ezagutu eta eraman dezala erregutzen dio. Bere bizitzak zentzua galdu duela sentitzen du, familiarekin amaitu zuen istripua eragin ondoren. Baina Heriotzak bizitzen uzten dio: etorkizun garrantzitsua du oraindik, nahiz eta ezin ikusi oraindik. Azkenean Mattin sartzen denean, arduragabe, denbora pixka bat behar du nor ari zaion begira ulertzeko. Eta ulertzen duenean, antzinako zerbait esnatzen zaio: beldurra, etsipena eta bere patuarekiko erakarpen kezkagarria. Heriotzak, itxaroteaz nekatuta eta dibertitzeko gogoz, tratu bitxia proposatzen dio: kontatzen dion benetako istorio bakoitzeko, berak egun bat gehiago bizirik irabaziko du. Horrela hasten da Mattinen egonezina. Memoria kolektiboan grabatutako bizipenak, zurrumurruak, besteen oroitzapenak eta pasarteak lurpetik atera behar ditu:
• Nola bi herrik eztabaida bat konpondu zuten auzo batengatik,
• Banku bateko gertaera bitxiak,
• Igoera berezia Txindokira,
• Ohiz kanpoko lapurreta soldaduskan,
• Arrasateko Gerra Zibileko gertakari ilun bat,
• Diktadurak markatutako haur baten begirada,
• Gertaera bitxi bat Senpere auzoan,
• Santurtziko emakume baten oroitzapen bitxia bezain barregarria,
• Afari ezohikoa Paul Laxalt Nevadako gobernadorearekin.
• Herri bateko hondakinen betiko arazoa.
Hamaika istorio ia etsipenez erauziak. Hamaika egun betikotasunari lapurtuak. Kontakizun gehiagorik aurkitzen ez duenean, Heriotza urduritzen eta muga hurbiltzen hasten denean, Mattinek bere senak agintzen dion plan bakarrera jotzen du. Esango ez dizudan zerbait, irakurtzera animatzen bazara ere. Esango dizut, halaber, "Santurtziko emakumearen oroitzapen ezabaezina" nik ezagutzen nuen istorio dibertigarria dela, eta asko gustatu zaidala liburu batean ikustea.

ESKORBUTO BARTZELONAN ZUZENEAN 1986

"La Prosperitat" Bartzelonako auzoan izandako emanaldia. 1986ko ekainan.

JAN! : ANAIA NAGUSIA

JAN! TALDEA: NEW CALEDONIA

 

Uuuuuu Kaledonia

Lur ederra Egoaldeko, iparraldeko Itsasoen irlak Ekialdeko, mendebaldeko Mendikateak Ekiaren bila Munduan zehar Bizitzea baino Nabigatzea Uuuh berriro ere Errepidean Aurrera beti ez dagoelarik Atzera bidea Aurrera beti, ez dagoelarik Bidezidorra Edonondik ekira Edonondik ekira.

JAN! TALDEA: "SEGI JANIRE"

LOREAK ZARAMAN (nola landatu ziren)

Milurteko berria hasi zen eta den-denak berdin jarraitzen zuen. 

2000. urterako egindako aurreikuspen fantastiko haiek guztiek huts egin zuten. Ezagutzen 

genuen tresnarik “futuristena” telefono mugikorra zen, zerbait bitxia hasieran, baina 

ezinbestekoa eta nahiko gogaikarria gero.

Ez ginen espaziontzietan ibiltzen, ez zegoen inondik ere auto hegalaririk, eta ezin ginen 

telegarraiatu, komikietan ikusia genuen bezala. Etorkizunak iragana antzera jarraitzen zuen: 

lanpetuta eta logureaz. 

Ez zen gertatu, ezta inondik ere, ordenagailu guztiak kolapsatuko zituen 2000-efectuaren

mehatxu inozo hura. Izan ere, milurteko berria “Fake News” erraldoi batekin hasten zen, 

iristear zeuden garaietako adierazgarri ezinobea.

Niretzat aldaketa askoko garaiak ziren haiek. 2001ean nire bigarren alaba jaio zen eta ni 

telebista-ekoiztetxe batean lan egiten nuen gidoilari gisa eta zenbait programak zuzentzen.

Irrikitan nengoen ZARAMA taldean bizitako gorabeherak idazteko. Liburu bat osatzea nuen 

ametsa.,baina nola demontre lortuko nuen?. Telebistarako lanean ez zegoen inongo

ordutegirik , goizeko bederatzietan hasi eta gaueko hamaiketan bukatu ninteke ia egunero eta 

etxean ez ziren, hain zuzen, egun lasaiak, neska txikiekin beharrean gora eta behera, behar 

goxoak neurri handi batean, baina etengabeko beharrak azkenean. 

Egunen batean liburu hori idazteko astia izatea nuen amets. Neure burua irudikatzen nuen 

hiriko eraikin bateko gela batean, Bilboko erdigunean. Bai, ez galdetu zergatik. Ez nuen 

pentsatzen urrutiko txabola batean, txakur bat ondoan eta landetako bidezidorretatk paseo

luzeak egiten, beste idazleek desiratzen duten legez. Neure burua bakardadean idazten ikusten 

nuen, leihotik autoak pasatzen ikusiko nituen bitartean.

Eta miraria gertatu zen, patuaren oparia izango bailitzan. Zuzentzen nuen programa K2000ko 

estudioetan grabatzen zen, Galdakaon, Bilboko kanpoaldean. Priektu horrekin amaitu ondoren

ekoiztetxearen bulegoetara itzuli nintzen, Bilbo erdialdera, eta han bulego bat neukan zain. Nire 

lan-bizitza osoan halako zerbait gertatzen zen aldi bakarra zen hura eta oso denbora gutxi iraun 

zuen. Patua nire alde?

Hilabeteko epean beste programa batean sartu eta erritmo bizia berreskuratu beharko nuen, 

baina bitartean, alfer eta bakarti ikusi nuen neure burua, pisu baten barruan zegoen bulego 

batean, Bilboko erdigunean. Liburu horren egitura nire buruan bor-bor zegoen. Tekleatu 

besterik ez nuen egin behar. Eta hala egin nuen. 2001eko abendu hartan, saltoki handi batzuen 

Gabonetako soinuak eta punkie arlote baten txirula narritagarria iristen ziren kaletik, 

"perroflauta" terminoa zabaldu baino lehen.

Ez nuen biografia bat egin nahi. Istorio bat kontatu nahi nuen.

Billie Wilderrek zioen gidoi on batek ikuslea harrituz eta jakin-minez utziz hasi behar duela. 

Horixe bera egin nahi nuen nik. Istorioa eszena basati batekin hastea ondorengo pasadizoen

interesa sortuz. Beraz, Eibarko emanaldi basati hura gogoratu nuen, non ia akabatzen

gaituzten. Horixe izango zen hasiera, bai jauna. Gainerakoa maldan behera etorri zen.

Argitaratzeko orduan ez zen batere erraza izan Loreak Zaraman-erako bidea. Argitaletxe bakar 

batek ere ez zuen interesik agertzen (gehienak ez ziren erantzuten saiatu ere egin), eta, 

azkenean, doan eskegi nuen sarean, nire lagun Niko Vazquezen eskaintzari esker. 

Hilabete batzuk geroago, Zirkus, Illargi-Discos Suicidas argitaletxearen atalan argitaratu zuen

paperezko formatoan, diseinu grafiko bikainarekin, nire lagun (eta Zaramaren lankide) Alfonso 

Herreroren eskutik.

Harrezkero, liburuak berri onak besterik ez dizkit eman: hainbat berrargitalpen (horietako bat 

Argentinan) eta kritika on ugari lortu ditu. 

Azken albiste ona, hain zuzen ere, berrargitalpen berri hau da, “Liburuak” argitaletxearen 

eskutik. Horrekin, euskarazko katalogoa inauguratzen da. 

Loreak Zaraman, berriz, pasio partekatu baten istorioa da, egia bihurtutako amets batena, 

denbora eta leku batena. Bihotzez eta zintzotasunez idatzia.

On egin diezazula.