1977, GUZTIA LEHERTU ZEN URTEA

Portugaleteko jeitsiera 1977

URTEAK pilatzen diren heinean zaila bihurtzen da urte zehatz bate-

tan zertan genbilen gogoratzea.

Norbaitek 1994 urtean –esate baterako– zer egiten nuen galdetzekotan, egia esan, ezer gutxi izango nuke erantzuteko.

Baina nerabezaroko urteak argi eta garbi buruan finkatuak geratzeko ohitura dute. Bizirik eta sasoian nagoen bitartean 1977. urteak ahaztezin jarraituko du nire baitan. Hamazazpi bete nituen urte hartako martxoan inguratzen ninduen guztia itxuraz aldatzeko lasterketa zoroan zebilela zirudien.  

Aurreko urteak nahiko potrosoak izan ziren, egia esan. Haurtzaroaren amaierarekin batera, Egiptoko izurriteak izango bailiran, ezbeharrak pilatu ziren kupidagabe: lehenengo porrotak Batxillergoan, uda ziztrinak akademiaz-akademia, ziurtasunik-eza,

aspertzea… Baina astroak ilaran jarriko ziren inoiz ahaztuko ez dudan urte kuttun hartan, bizitza merezi duen zerbait dela iragartzeko.   

1977. urtean kazetaritza ikasten hasi nintzen.Izan ere, klaseak, salbuespenak salbuespen, erabat etsigarriak suertatu ziren, baina eguneroko bidaiak, garai hartan horren urrun zegoen fakultateraino, ezkerraldeko koadrila aparta koskortzea lortu zuen. Lagun-tal-

de horren inguruan beraien artean zerikusi handirik ez zuten ekimenak sortuko ziren: mus-partidak, mota guztietako dastatzeak,

militantziak, jaialdi antolatzeak, ikasteko bilerak (zeinetan batzutan ikasten genuen eta guzti), fanzine baten elaborazioa… Urte

magiko hura punk mugimenduarena izango zen. Ordurarte rock musika zen eguneroko bizitzaren miseriak gainditzeko lagun-

tzen ninduena, baina do it yourself lelopean sortu zen mugimendu horrek gure talde propioa egiteko ateak zabaldu zizkigun.  

1977. urtean nire atzerrirako lehen bidaia egin nuen, Britainia Handira, hain zuzen. Ikasleentzako lan-zoroetara joan nintzen,

Imanol Martin, nire orduko lagun minarekin. Ez genituen aski begi aurpegietan horrenbeste nobedadekin gozatzeko. Asteburuetan London aldera zuzentzen ginen eta hor Zero Urtea deitzen zutenaren bitxikeria guztiak dastatzeko aukera izan genuen… Nabaria zen belaunaldi oso bat kalea hartzeko irrikitan zegoela, hippien garaia behin-betiko gainditzeko asmoz. Santurtzira bueltatu ostean, berehala sortu zen geure taldea osatzeko ideia, erdi txantxetan hasi zena, urteak pasa ahala nire bizitzaren

ardatz bihurtuko zen egitasmoa.  

Baina urte horretako gertakarien zerrenda ez da amaitu. Abuztuan Portugaleteko jaitsieran hartu nuen parte lehenengo aldiz. Txi-

kitatik mitifikatuta nuen jai hori, nolabait heldutasunera heltzea suposatzen baitzuen.

Baina zer edo zer falta zitzaidan 1977koa urte biribiltzat hartzeko.   

Uda ostean udazkena heldu zen eta, berarekin, neguko arropen garaia, gorputzak berriro goitik behera guztiz estalita ikusi

genituela. Joandako udarako baneukan sinaturik ezkutuko paktu bat nire buruarekin:

1977 izango zen nire lehen musuaren urtea, bestela, ezinbestean, argi gorriren bat piztuko zen nire gogoan.

Eta irailean gertatu zen. Urte osoan zehar nire ametsik ederrenetan agertzen zen neskak, “nire herriko neskatxa maite”, Benitok esango lukeen moduan, baietz esan zidan (edo, hobeto esanda, ez zidan ezetz esan), eta kaia barrenean, Karmengo Ama Birgina lekuko, nire lehen musua (egiazko musua) eman zidan, eman nion, gau hotz

eta eder (ezin ederrago) batean. Musu baldarra, urduri xamarra eta apur bat mozkortia, baina, bitxia bada ere, betirako hobere-

na izango dena. Ezbairik ez.

1977

Amnistiaren aldeko maifestazioa 1977 urtean

"1977an Guardia Zibilak gure osaba Sebas eta bere lagun bat hil zituen errepide kontrol batean. Atzera begira jarri gara, eta memoria ariketa egin dugu etxeko drama horrekin".

Honela aritu ziren Bide Ertzean talde tolosarrekoak, 1977 izeneko diskoaren aurkezpenean.

1977. Gezurra dirudien arren hogeita hamasei urte pasa dira. Laster, Francoren berrogei urte ospetsuekin parekatuko dira.

1977. Nire lehenengo musua, beste “lehenengo” askoren artean. Ikurrina legeztatu zuten urtea, istiluz beteriko kanpaina baten ostean. Iribar eta Kortabarria elkarrekin euskaldunen bandera ateratzen Atotxa futbol zelaian. Beste “Atocha” batean, Madrilgo izen bereko kalean, bost abokatu laboralista erailak, "Eskuin muturra (sortu gabe)" kideen esku.

Francoren diktadura osteko lehen hauteskunde demokratikoak. “Libertad sin ira/ guárdate tu miedo y tu ira/porque hay libertad sin ira/ y si no la hay, sin duda, la habrá”. Adolfo Suarezen “puedo prometer y prometo”, Unión de Centro Democrático garaile. Estatu Batuetan Jimmy Carter presidente.  Javier de Ibarra y Berge enpresaburuaren bahiketa eta hilketa. Frantzian azken gillotinaren erabilera.

Tenerifen, bi Boeing 747k talka egin ostean, 583 hildako, hondamenik handiena hegazkintzaren historian. Espainiako Alderdi Komunistaren legeztatzea, monarkia eta bandera hori-gorria onartuta.  

Garaiko telebistan nagusi: Kunta Kinte esklaboaren ibilera Raíces saioan, “Curro Jimenez” bidelapurraren abenturak  eta Marco txikiaren bidaia Apeninoetatik Andeetara bere amaren bila. Zinemagintzan Star Wars sagaren hasierako urtea izan zen hori. Betisek Errege Kopa irabazi zion Athletic-i , penaltietan erabakitako final zoro batean eta David Bowiek Heroes izeneko diskoa argitaratu zuen.

1977 “punk” sorreraren urtea ere izango da, Sex Pistols taldeak God Save The Queen kanta grabatu zuen Erreginaren zilarrezko ezteiak ospatzen ziren urtean egundoko eskandalua sorraraziz.

Urte horretan jaio zirenen artean: "Shakira", Dani Martín eta "Chris Martin", Cold Play taldeko kantaria. Zenduen artean:  Vladimir Nabokov, "Elvis Presley","Maria Callas", "Groucho Marx" .

Hau ere odolez zikindutako urtea gurean. Herriko hainbat lekutan amnistiaren aldeko manifestari erailak: Santurtzin, Hondarribian, Sestaon... Maiatzean antolatutako “amnistiaren aldeko astean” zazpi partaide hilda eta zauritu ugari. Urriaren 14an Amnistia legea onartu zen eta aspaldiko partez preso politikorik ez zen geratu estatu osoko inongo presondegitan. ETAk hamabi hilketa egin zituen 1977an, kopuru txikia hurrengo urteetan etorriko zenarekin alderatuz, hirurogeita lau 1978an, laurogeita lau 1979n eta laurogeita hiru 1980an. Su-etenaren eguna arte 782 guztira. 

Bide Ertzean taldeko kideen hitzetara itzuliz: “Jende asko hil du ETAk, hori argi dago. Baina hildako gehiago ere izan dira azken hamarkada hauetan,  segurtasun indarrek eragindakoak edota errepresioaren ondorioz bizia galdu zutenak ere badira. Eta horiek ez ditugu zerrendatuta inon ikusi. Garai bat bukatutzat eman eta beste bat hasteko, hildakoen arteko mailaketa saihestu beharko litzateke”.

Hildakoak gogoratu, mailakatu eta zenbatu egingo dira luzaroan, noski. Guztion gustuko kontaketarik izango ez delakoan nago eta 1977, susmoa dut, galdutako aukeraren urtea izango da historia liburuetan. Edo hala izan beharko luke.